Centrale Raad van Beroep, 24-11-2014 / 14-1949 WW


ECLIECLI:NL:CRVB:2014:3754
Datum24-11-2014
InhoudsindicatieOvergangsrecht Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-regelgeving-uitgangspunten bij indringender beoordeling evenredigheid van de bestuurlijke boete. 1. Het handelen of nalaten in strijd met de inlichtingenverplichting voor en na 1 januari 2013 kan - los van elkaar - bestraft worden met een boete naar het dan geldende sanctieregime. Het toepassen van het zwaardere sanctiestelsel zoals dat geldt na 1 januari 2013 op handelen of nalaten verricht voor 1 januari 2013 is in strijd met artikel 7, eerste lid, tweede zin, van het EVRM en artikel 15, eerste lid, tweede zin, van het IVBPR. 2. Er is geen toereikende basis om te oordelen dat sprake is van een wettelijk vastgestelde boete. Ook onder de werking van de Wet aanscherping op te leggen moeten boetes op het terrein van de sociale zekerheid volledig worden getoetst met inachtneming van artikel 5:46, tweede lid, van de Awb. Dat in de nota van toelichting bij het Besluit aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-regelgeving te lezen is dat de bestuurlijke boete in beginsel op de hoogte van het benadelingsbedrag wordt vastgesteld, dat de ernst van de overtreding hierbij aan dat bedrag is gerelateerd, en dat artikel 5:46, tweede lid, van de Awb niet van toepassing is, leidt niet tot een ander oordeel. Die interpretatie van de lagere wetgever is niet te rijmen met de in de wetsgeschiedenis van de Wet aanscherping weergegeven toelichting. Die wetgever heeft klaarblijkelijk willen bepalen dat het aspect ernst van de overtreding van de inlichtingenverplichting voortaan een boete van 100% van het benadelingsbedrag en, bij recidive, 150% van dat bedrag rechtvaardigt. Door echter met artikel 27, achtste lid, van de WW in combinatie met artikel 2a van het Boetebesluit socialezekerheidswetten bestuursorganen wel beleidsvrijheid te laten om het aspect verwijtbaarheid nader in beleidsregels te regelen, kan hier niet worden gezegd dat de wet voor een overtreding van de inlichtingenverplichting exact voorschrijft hoe hoog de bestuurlijke boete moet zijn. 3. Redengevend voor de Wet aanscherping is geweest dat het destijds bestaande sanctiestelsel onvoldoende ontmoedigende werking heeft op de categorie doelbewuste en calculerende fraudeurs. Volgens de wetgever moet echter ook worden voorkomen dat de aanscherping van bestuurlijke boeten leidt tot een onbalans tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke afdoening. 4. Het vanaf 1 januari 2013 in het sociale zekerheidsrecht gecreŽerde boeteregime vraagt om een indringender toets aan het evenredigheidsbeginsel, omdat de voor de hoogte van de boete aan het benadelingsbedrag te relateren percentages sterk zijn verhoogd en per die datum het tot dan toe geldende maximumboetebedrag van 2.269,- is vervallen. 5. Voor strafrechtelijke beboeting van fraude met socialezekerheidsuitkeringen en -toeslagen op grond van artikel 227a of artikel 227b van het Wetboek van Strafrecht is het kunnen aantonen van opzet essentieel. Het opzettelijk niet naar waarheid gegevens verstrekken of het opzettelijk nalaten tijdig gegevens te verstrekken wordt als misdrijf gekwalificeerd en met veel zwaardere straffen bedreigd dan wanneer het gaat om overtredingen die strafbaar zijn gesteld in artikel 447c of artikel 447d van het Wetboek van Strafrecht (verstrekken van onware gegevens voor uitkering of nalaten tijdig gegevens te verstrekken). Daarvoor geldt het vereiste van opzet niet. Voor de genoemde opzetdelicten is bestraffing mogelijk met een geldboete van de vijfde categorie en voor de andere delicten is dat een geldboete van de derde categorie, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht. Bij bestuursrechtelijke beboeting van fraude met toeslagen in het kader van inkomensafhankelijke regelingen wordt onderscheid gemaakt tussen verzuimen en vergrijpen. In de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen wordt inlichtingenverzuim bestraft tot een in die wet genoemd maximumbedrag. Bij opzet of grove schuld wordt het niet, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens of inlichtingen bestraft met een boete van ten hoogste 100 procent van het bedrag dat van de belanghebbende in verband met dat verzuim is of zou zijn teruggevorderd, mits de Belastingdienst/Toeslagen de aanwezigheid van opzet of grove schuld stelt en bewijst. Bij recidive is dat 150 procent van het daar bedoelde bedrag. 6. Gelet op 3, 4 en 5 ligt het in de rede om alleen ten aanzien van overtreders, aan wie vanaf 1 januari 2013 opzettelijk handelen of opzettelijk nalaten in strijd met de inlichtingenverplichting kan worden verweten, 100% van het benadelingsbedrag in artikel 2 van Boetebesluit socialezekerheidswetten als uitgangspunt te nemen bij de afstemming op het aspect van de verwijtbaarheid. Alleen indien opzet kan worden aangetoond is er sprake van een zo zware verwijtbaarheid, dat deze in het kader van de evenredigheidstoets het opleggen van het maximumbedrag in beginsel zou kunnen rechtvaardigen. Is er geen sprake van opzet maar wel van grove schuld bij overtreders, dan is de verwijtbaarheid minder groot en is 75% van dat bedrag een passend uitgangspunt. Is er geen sprake van opzet en ook niet van grove schuld, dan is 50% van het benadelingsbedrag een passend uitgangspunt bij de afstemming op het aspect verwijtbaarheid van overtreders. In geval van recidive is nuancering op het aspect van de verwijtbaarheid evenzeer noodzakelijk. De dan verweten gedragingen zullen dan weer opnieuw op de aanwezigheid van opzet of grove schuld bij de overtreder moeten worden beoordeeld. Bij de afstemming op het aspect van verwijtbaarheid zal ten slotte moeten worden bezien of, en zo ja, op grond van een van de criteria genoemd in artikel 2a van het Boetebesluit socialezekerheidswetten of om een andere reden sprake is van verminderde verwijtbaarheid. Dan is de mate van verwijtbaarheid beperkt en 25% van het benadelingsbedrag een passend uitgangspunt bij de afstemming op het aspect verwijtbaarheid. 7. Van de onder 6 genoemde uitgangspunten moet worden afgeweken, indien de omstandigheden van het geval dit nodig maken. Als in plaats van strafvervolging een bestuurlijke boete wordt opgelegd, kan het Uwv geen hogere boete opleggen dan de maximale geldboete die de strafrechter op grond van artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht zou hebben kunnen opleggen. 8. Voor de vraag of een boete in verband met de draagkracht van de overtreder moet worden gematigd wordt verwezen naar een arrest van de Hoge Raad van 28 mei 2014 en naar een bestendige gedragslijn van het Uwv over verlaging van de boete wegens financiŽle omstandigheden. 9. Volle toetsing van de hoogte van de boete leidt in dit geval tot een verlaging van de oorspronkelijk op 14.658,01 vastgestelde boete tot 2.000,-.
Recht.nl artikelGeen terugwerkende kracht nieuw boeteregime UWV (24-11-2014)
Uitkeringsinstantie UWV mag zijn nieuwe boetebeleid niet toepassen op overtredingen die vůůr de invoering van deze nieuwe regels zijn begaan. Dit heeft de Centrale Raad van Beroep beslist. Het is de eerste keer dat de CRvB uitspraak doet over de strengere regels voor boetes in de sociale zekerheid.
> Eerste uitspraak CRvB over nieuw boeteregime UWV (Rechtspraak.nl)
> Zie ook: Aanscherping sanctiebeleid SZW-wetten beoordeeld (Recht.nl, 27/06/2013)
> Boetes sociale zekerheid in strijd met internationaal recht (van der Woude de Graaf Advocaten)
Recht.nl artikelRechtbank matigt boetes WW en WWB op basis toetsingskader Centrale Raad van Beroep (21-01-2015)
De Rechtbank Rotterdam heeft een aantal uitspraken gedaan over boeteoplegging in het kader van de Werkloosheidswet (WW) en de Wet werk en bijstand (WWB), waarbij het gaat om 100 procent-boetes op grond van de Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving. De rechtbank volgt het toetsingskader uit een eerdere uitspraak van de Centrale Raad van Beroep. In de meeste gevallen komt de rechtbank tot een matiging van het boetebedrag.
> Uitspraken in beroepen boetes WW- en bijstandszaken (Rechtspraak.nl)
> Zie ook: Geen terugwerkende kracht nieuw boeteregime UWV (Recht.nl Nieuws, 24/11/2014)
Recht.nl artikelDe opmars van evenredigheid in het bestuursrecht (27-02-2018)
Jarenlang had het bestuursrecht een negatief imago. Het zou formalistisch, traag en niet op de inhoud gericht zijn, te veel vrijheid aan het bestuur laten en regelmatig tot moeilijk uitlegbare uitkomsten leiden. De afgelopen vijftien jaar is er hard gewerkt om dat imago te verbeteren. Opvallend is dat het evenredigheidsbeginsel daarbij steeds meer in beeld komt.
> De opmars van evenredigheid in het bestuursrecht (Tom Barkhuysen, NJB.nl)
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014
NJB 2014/2176
Overgangsrecht Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-regelgeving. Geen wettelijk gefixeerde boete. Uitgangspunten bij beoordeling evenredigheid van de bestuurlijke boete.
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014 (met noot)
A. Tollenaar
USZ 2014/413
Boete, Overgangsrecht Wet Aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving.
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014
JB 2014/255
Bestuurlijke boete. Evenredigheid. Overgangsrecht. Wet aanscherping handhaving en sanctiebeleid. SZW-regelgevingsuitgangspunten bij indringender beoordeling evenredigheid van de bestuurlijke boete.
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014 (met noot)
R. Stijnen
AB 2015/8
Nulla poena sine lege. Het overgangsrecht van de Wet aanscherping blijft wegens strijd met internationale bepalingen buiten toepassing. De Wet aanscherping voorziet in sociale zekerheidszaken niet in een gefixeerde boete. Volle evenredigheidstoets. De CRvB onderscheidt vier aflopende vormen van verwijtbaarheid en koppelt daar boetepercentages aan van 100% tot 25% van het benadelingsbedrag.
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014 (met noot)
Redactie
V-N 2014/65.6
CRvB haalt boeteregime sociale zekerheid onderuit wegens strijd met internationaal recht
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014 (met noot)
K.M.J.R. Maessen
RvM 2015, 1, p.
het boeteregime in de sociale zekerheid
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014
RSV 2015/19
Wet aanscherping en handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving ó overgangsrecht ó strijd EVRM en IVBPR ó geen sprake van wettelijk vastgestelde boete ó boeteregime vanaf 1 januari 2013 vraagt om indringender toets aan evenredigheidsbeginsel ó alleen bij opzet 100% boete als uitgangspunt ó bij grove schuld 75% boete als uitgangspunt ó indien geen opzet en geen grove schuld dan 50% boete passend uitgangspunt ó afwijking indien omstandigheden dit nodig maken.
TijdschriftartikelCentrale Raad van Beroep 24-11-2014 (met noot)
C. Raat
JG 2015/17
Wet Aanscherping, Boetebesluit, Nulla poena-beginsel, Legaliteitsbeginsel, Lex superior, Evenredigheid, Punitieve sanctie, Mensenrechten.
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2014:685 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2010:BM5914 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:12 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:1801 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:9 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:1807 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:10 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1877 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1878 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:1879 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1429 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:11 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:1880 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:5116 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:1204 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:4921 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:363 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:RVS:2016:475 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:420 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:2391 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2018:3062
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:3918
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:2149
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:9657
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:3582
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:3065
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2725
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1039
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2018:3065
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2018:3063
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:4120
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:365
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:364
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:9632
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:5652
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:4650
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:2432
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:3415
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:418
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:7231
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:5213
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:810
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:4614
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:3594
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:3512
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2884
Gerelateerd ECLI:NL:RBZWB:2015:704
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:8642
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:8525
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:8191
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:1871
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:3595
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2015:891
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:2393
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10373
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10369
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2019:1663
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2019:4469
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:1986
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:930
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:767
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:661
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:660
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2019:659
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2018:5037
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2018:299
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:3791
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:3000
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:2788
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:1100
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2018:699
Gerelateerd ECLI:NL:RBZWB:2017:4712
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:10028
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:6643
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:5653
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:3007
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2017:429
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2017:3856
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2017:2696
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2017:2695
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:4475
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:4450
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:3369
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:3238
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:3129
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:2894
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:2641
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:2254
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:2014
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:1875
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:1694
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:1548
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:1414
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:917
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:871
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2017:292
Gerelateerd ECLI:NL:RVS:2016:2034
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:6297
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2016:2223
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2016:1045
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2016:4439
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2016:4021
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2016:2232
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2016:4480
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2016:3781
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2016:2667
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2016:5103
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2016:2175
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2016:4962
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2016:4790
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2016:4288
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2016:4079
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:5125
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:4667
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:4274
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:3080
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:3059
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2917
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2853
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2770
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2706
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2690
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2148
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2126
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:2114
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1782
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1330
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:1323
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2016:938
Gerelateerd ECLI:NL:RVS:2015:1980
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:9061
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:7287
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:6969
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:6304
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:4611
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:442
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:438
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:342
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:154
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:153
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2015:151
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:4679
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:4457
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:3357
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:2325
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:1886
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2015:559
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2015:7068
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2015:2578
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2015:4087
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2015:1294
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2015:1560
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2015:1403
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2015:69
Gerelateerd ECLI:NL:RBLIM:2015:6149
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:3992
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:3092
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:2296
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:441
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2015:3237
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:4921
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:3660
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:3127
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:2529
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:2465
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2015:2394
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10578
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10380
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10364
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10361
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10355
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10345
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:10260
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2014:6658
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2014:12423
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2014:11602
Gerelateerd ECLI:NL:RBLIM:2014:10913
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2014:14625