Hoge Raad, 31-03-2006 / C04/303HR


ECLIECLI:NL:HR:2006:AU6092
Datum31-03-2006
InhoudsindicatieGeschil tussen een asbestverwerkend bedrijf dat van 1964 tot 1979 werkgever was van een fabrieksarbeider die minstens 28 jaar heeft gerookt en in 2000 aan longkanker zonder voorafgaande asbestose is overleden, en zijn erfgenamen over werkgeversaansprakelijkheid op de voet van art. 7:658 BW; longkanker behalve door blootstelling aan asbeststof in de uitoefening van werkzaamheden ook veroorzaakt door langjarig rookgedrag?; zorgplicht werkgever tot het treffen van de vereiste veiligheidsmaatregelen, aanzienlijke kansverhoging verwezenlijking van nog onbekende gevaren door nalatigheid werkgever; aanvaarding door de HR van proportionele aansprakelijkheid; causaal verband normschending en geleden schade, eigen schuld; devolutieve werking van het appel, grievenstelsel.
Recht.nl artikelHoge Raad aanvaardt leerstuk proportionele aansprakelijkheid in asbest-zaak (01-04-2006)
De Hoge Raad heeft onlangs in twee asbest-zaken uitspraak gedaan. In die van 31 maart heeft de Hoge Raad het leerstuk van de proportionele aansprakelijkheid aanvaard. Dit komt op het volgende neer. Indien een werknemer schade heeft geleden die zowel kan zijn veroorzaakt doordat zijn werkgever hem onvoldoende heeft beschermd tegen schade in de uitoefening van zijn werkzaamheden door blootstelling aan een voor de gezondheid gevaarlijke stof, als door een aan de werknemer zelf toe te rekenen oorzaak zoals roken, genetische aanleg, veroudering of van buiten komende oorzaken, of door een combinatie daarvan, terwijl niet met voldoende zekerheid is vast te stellen in welke mate de schade van de werknemer door deze omstandigheden of ťťn daarvan is ontstaan, mag de rechter de werkgever tot vergoeding van de gehele schade van de werknemer veroordelen met vermindering van - kort gezegd - het aandeel dat aan het eigen toedoen van de werknemer valt toe te schrijven.
> Twee uitspraken over aansprakelijkheid voor de gevolgen van werken met asbest (Rechtspraak.nl)
> Proportionele aansprakelijkheid vanuit ex ante perspectief (Ben van Velthoven, Peter van Wijck, Universiteit Leiden)
Recht.nl artikelStilstand en vooruitgang in het aansprakelijkheidsrecht (18-10-2006)
Is er vooruitgang geboekt in het aansprakelijkheidsrecht? Het actuele antwoord op die vraag leidt al snel naar het arrest van 31 maart jongstleden waarin de Hoge Raad in het kader van werkgeversaansprakelijkheid voor beroepsziekten de mogelijkheid van proportionele aansprakelijkheid heeft aanvaard.
Zelfs degenen die deze figuur als een zwaktebod en/of gevaarlijk beschouwen - vooral in de rechterlijke macht wordt terughoudend gereageerd - spreken in termen van 'spectaculaire rechtsontwikkeling'.
> Stilstand en vooruitgang in het aansprakelijkheidsrecht (Ton Hartlief, NJB 2006/37)
> Zie ook: Hoge Raad aanvaardt leerstuk proportionele aansprakelijkheid in asbest-zaak (Recht.nl, 01/04/2006)
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
NJB 2006, 682
Asbest. Aansprakelijkheid werkgever op voet art. 7:658 BW. Aansprakelijkheid voor onbekende gevaren: maatstaf. Causaal verband normschending en gezondheidsschade niet vast te stellen; andere waarschijnlijke oorzaken (rookgedrag); eigen schuld; inwinnen deskundigenbericht over kanspercentages; proportionele aansprakelijkheid; redelijkheid en billijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
RvdW 2006, 328
Asbest. Aansprakelijkheid werkgever op voet art. 7:658 BW. Aansprakelijkheid voor onbekende gevaren; maatstaf. Causaal verband normschending en gezondheidsschade niet vast te stellen; andere waarschijnlijke oorzaken (rookgedrag); eigen schuld; inwinnen deskundigenbericht over kanspercentages; proportionele aansprakelijkheid; redelijkheid en billijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
JAR 2006/100
Beroepsziekte. Longkanker. Asbestblootstelling en roken. Geen condicio sine qua non-verband. Proportionele aansprakelijkheid. Vervolg <<JAR>> 2004/185.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
L&S 2006, 3
Proportionele aansprakelijkheid bij ontbreken CSQN-verband. Asbest en longkanker.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
L&S 2006, 4
Conclusie mr. J. Spier.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
C.L.G.F.H. Albers
JB 2006/109
Causaal verband. Causaliteitsonzekerheid. Proportionele aansprakelijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
A.J.J.G. Schijns
ęJINĽ 2006/209
Asbest. Zorgplicht werkgever. Nalatigheid veiligheidsmaatregelen. Verwezenlijking onbekende gevaren. Proportionele aansprakelijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
SMA 2006, 275
Bedrijfsongeval. Aansprakelijkheid werknemer/werkgever.

(Nefalit / Karamus).
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
W.H. Bouman
JA 2006, 81
Werkgeversaansprakelijkheid. Asbest. Zorgplicht. Onzeker causaal verband. Proportionele aansprakelijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad aanvaardt proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband. HR 31 maart 2006, RvdW 2006, 328 (Nefalit / Karamus)
S.D. Lindenbergh
MvV 2006, 104
De Hoge Raad aanvaardt principieel de mogelijkheid dat aansprakelijkheid wordt aangenomen, terwijl vaststaat dat het causaal verband tussen normschending en letsel niet kan worden vastgesteld. In een dergelijk geval mag aansprakelijkheid worden aangenomen voor een percentage van de schade dat correspondeert met de omvang van de kans dat de schade het gevolg is van de normschending.
TijdschriftartikelKaramus/Nefalit: Proportionele aansprakelijkheid?
J.S. Kortmann
NJB 2006, 1109
Aansprakelijkheid voor longkanker na asbestblootstelling in het licht van HR 31 maart 2006, RvdW 2006, 328 (Karamus / Nefalit).
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
Chr.H. van Dijk
NTBR 2006, 44, p. 294
De Hoge Raad stemt in met het leerstuk van proportionele aansprakelijkheid.

(Nefalit / Karamus) (Eternit / benadeelde).
TijdschriftartikelProportionele aansprakelijkheid bij blootstelling aan asbestvezels en tabaksrook. Bespreking van HR 31 maart 2006, RvdW 2006,328 (Karamus / Nefalit)
TVP
Een fabrieksarbeider die tijdens zijn werk is blootgesteld aan asbest, overlijdt aan longkanker. Een recht op schadevergoeding voor de erven lijkt gegeven, ware het niet dat de overledene ook zelf zijn gezondheid ernstig in gevaar heeft gebracht door langdurig en stevig te roken. Vanuit medisch oogpunt kan niet worden vastgesteld of de fatale aandoening is veroorzaakt door asbest of door roken, dan wel door een combinatie van beide factoren.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
S.D. Lindenbergh
AA 2006, 736
Longkanker door asbest en/of roken: proportionele aansprakelijkheid bij onzeker causaal verband.

(Nefalit / Karamus).
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
AV&S 2006, 27
Proportionele aansprakelijkheid bij longkanker.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR
TMA, 2006, 207
Proportionele aansprakelijkheid bij asbestblootstelling.
TijdschriftartikelDe verleiding van de metafoor; een beschouwing over causaliteit en proportionaliteit
L&S 2009/177
De vraag of na het arrest Nefalit/Karamus sprake is van een andere interpretatie ten aanzien van het oorzakelijkheidsvereiste bij onrechtmatige daad of wanprestatie, laat zich slechts beoordelen na een analyse van dit oorzakelijkheidsvereiste. Dit artikel wil een bijdrage leveren aan die analyse en daarbij een aantal onderzoeksvragen formuleren. Tevens zal het artikel een drietal privaatrechtelijke begrippen aan de orde stellen: causale bijdrage aan eigen schuld, hypothetische causaliteit en proportionele aansprakelijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 31-03-2006, C04/303HR (met noot)
T.F.E. Tjong Tjin Tai
NJ 2011/250
Asbest. Aansprakelijkheid werkgever op voet art. 7:658 BW. Aansprakelijkheid voor onbekende gevaren; maatstaf. Causaal verband normschending en gezondheidsschade niet vast te stellen; andere waarschijnlijke oorzaken (rookgedrag); eigen schuld; inwinnen deskundigenbericht over kanspercentages; proportionele aansprakelijkheid; redelijkheid en billijkheid.
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2006:AU6092 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2012:BX7491 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2013:BZ1721 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BA3914 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2013:BZ1717 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:GHARN:2012:BW0025 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2012:BX8349 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BA3920 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:BZ1717 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:2388 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:1100 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:BZ1721 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BA3916 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2006:AU6092 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:871 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:1321
Gerelateerd ECLI:NL:GHARN:2009:BL0369
Gerelateerd ECLI:NL:CRVB:2009:BI2805
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BD3836
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2018:1375
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2018:205
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:658
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:169
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:869
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2013:BZ1711
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2012:BX8349
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2012:BX7491
Gerelateerd ECLI:NL:GHLEE:2012:BW2983
Gerelateerd ECLI:NL:GHARN:2012:BX8853
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2009:BK0859
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4891
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4890
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BE9922
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9868
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BC0017
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB9999
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB5437
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB1955
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB1952
Gerelateerd ECLI:NL:RBALK:2007:BB3112
Gerelateerd ECLI:NL:RBALK:2007:BB3107
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2019:780
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2018:3958
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2016:3074
Gerelateerd ECLI:NL:RBLIM:2015:4728
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:2599
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2014:16693
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2013:CA2120
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2012:BW3809
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2011:BQ5652
Gerelateerd ECLI:NL:RBSHE:2009:BJ0750
Gerelateerd ECLI:NL:RBUTR:2008:BD0653
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4895
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4893
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4885
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG4881
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG2003
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG1996
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG1991
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG1986
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BG1983
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2008:BE9916
Gerelateerd ECLI:NL:RBALK:2008:BD5257
Gerelateerd ECLI:NL:RBALK:2008:BD2955
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9912
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9880
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9873
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9864
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9851
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9786
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9781
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9770
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9727
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9684
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BE9642
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BC0138
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BC0119
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BC0024
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BC0008
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB9986
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB8624
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB8611
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB8013
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB5441
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB2240
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB2237
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2007:BB2214
Gerelateerd ECLI:NL:RBALK:2007:BB8499
Gerelateerd ECLI:NL:GHSGR:2007:BB7749