Hoge Raad, 28-10-2011 / 10/00299


ECLIECLI:NL:HR:2011:BQ9854
Datum28-10-2011
InhoudsindicatieVerbintenissenrecht. Rechtsgeldige opzegging door gemeente van duurovereenkomsten met elektriciteitsbedrijf ter zake van kabels en leidingen in gemeentegrond. Gewijzigde rolverdeling overheid en nutsbedrijven door liberalisering energiemarkt. Eisen redelijkheid en billijkheid brengen niet mee dat gemeente zwaarwegende grond voor opzegging dient te hebben. Hoge Raad vernietigt bestreden arrest en bekrachtigt vonnis rechtbank.
Recht.nl artikelHet opzeggen van duurovereenkomsten (13-04-2012)
Kan een overeenkomst die is aangegaan voor onbepaalde tijd en niet in opzegging voorziet, toch opgezegd worden? Volgens de Hoge Raad kan onder omstandigheden uit de redelijkheid en billijkheid voortvloeien dat een dergelijke overeenkomst inderdaad voor eenzijdige opzegging vatbaar is.
> Het opzeggen van duurovereenkomsten (Charles Smit, Wieringa Advocaten)
> Tijdschriftartikelen over deze zaak (Recht.nl Vakliteratuur)
> Contracten openbreken? (Peter Louwers, Holla Advocaten)
> Zie ook: Toepassing van de maatstaven voor opzegging van duurovereenkomsten (Recht.nl Nieuws, 20/06/2013)
Recht.nl artikelGemeente mag duurovereenkomst niet opzeggen (22-07-2013)
Een participatieovereenkomst tussen de gemeente Amsterdam en een andere overheidsinstelling bevatte geen opzegmogelijkheid en moest daarom worden aangemerkt als een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Een dergelijke overeenkomst is in beginsel opzegbaar. De eisen van redelijkheid en billijkheid kunnen echter meebrengen dat opzegging slechts mogelijk is indien daar een voldoende zwaarwegende grond voor bestaat (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854).
> Gemeente mag duurovereenkomst niet opzeggen (Witlox Snijders Tuzkapan Advocaten)
Recht.nl artikelGemeente mag voor onbepaalde tijd gesloten duurovereenkomst opzeggen (29-10-2015)
Een gemeente mag een (met een waterleidingbeheerder gesloten) duurovereenkomst voor onbepaalde tijd opzeggen zonder een schadevergoeding te betalen. Het feit dat de contractant zijn investeringen inmiddels heeft terugverdiend, maakt dat de overeenkomst zonder meer opzegbaar is. Het nadeel dat mogelijk als gevolg van de opzegging wordt ondervonden, behoort tot het normale ondernemersrisico.
> Gemeente mag voor onbepaalde tijd gesloten duurovereenkomst met leidingbeheerder opzeggen (Brigitte Veldman, Nysingh)
Recht.nl artikelDe opzegging van distributieovereenkomsten (09-03-2016)
Wanneer is een distributieovereenkomst opzegbaar en welke opzegtermijn moet daarbij in acht worden genomen? In dit artikel wordt aan de hand van jurisprudentie en literatuur een antwoord gegeven op deze vragen. Voorts wordt aandacht besteed aan de verplichtingen van partijen tijdens de duur van de opzegtermijn en de eventuele verschuldigdheid van een schadevergoeding.
> De opzegging van distributieovereenkomsten (Jocelynn Tetelepta, Kneppelhout & Korthals)
Recht.nl artikelOpzeggen duurovereenkomsten voor ligrechten in gemeentegrond (24-10-2017)
De onderstaande arresten gaan over het opzeggen van duurovereenkomsten voor de ligrechten van de infrastructuur van netbeheerders in gemeentegrond. De overeenkomsten mogen niet zonder zwaarwegende grond worden opgezegd. Ontbreekt zo'n grond, dan zijn ze onverkort van kracht. Dat betekent dat er geen grondslag is voor precariobelasting en dat eventueel betaalde precario onverschuldigd is betaald.
> Hof Arnhem-Leeuwarden: nuancering Stedin/Ronde Venenóvoornemen heffing precario staat in de weg aan opzeggen duurovereenkomsten door gemeente (Lťone Klapwijk, Loyens & Loeff)
> Zie ook: Gemeente mag voor onbepaalde tijd gesloten duurovereenkomst opzeggen (Recht.nl, 29/10/2015)
Recht.nl artikelDuurovereenkomsten: Latour/De Bruijn & De Ronde Venen/Stedin (29-08-2018)
In de arresten Latour/De Bruijn en De Ronde Venen/Stedin stond de vraag centraal hoe het zit met het opzeggen van duurovereenkomsten van onbepaalde tijd. Ook enkele recente uitspraken over dit onderwerp komen aan bod.
> Ken uw klassiekers: duurovereenkomsten in Latour/De Bruijn & De Ronde Venen/Stedin (Paul Tanja, BarentsKrans.nl)
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299
NJB 2011, 2007
Opzegging duurovereenkomst. De eigenaars van kabels en leidingen in gemeentegrond hebben met de gemeente overeenkomsten van onbepaalde duur gesloten, waarin is bepaald dat de kosten ven verplaatsing van de kabels en leidingen voor rekening van de gemeente komen. In verband met de liberalisering van de energiemarkt zegt de gemeente de overeenkomsten op, met inachtneming van een opzegtermijn van ruim drie maanden, en voert zij een publiekrechtelijke regeling in volgens welke de verplaatsingskosten voor rekening van de eigenaars komen, behoudens de mogelijkheid van nadeelcompensatie in sommige gevallen.
TijdschriftartikelHoge Raad (civiele kamer), 28-10-2011, 10/00299
RvdW 2011, 1311
Duurovereenkomsten voor onbepaalde tijd o9pzegbaar?; gemeentelijke Verordening inzake kabels en leiding in gemeente grond; redelijkheid en billijkheid; zwaarwegende grond voor opzegging vereist?; schadevergoeding'; stelplicht.
TijdschriftartikelGerechtshof Arnhem, 24-05-2011, 10/00299
JB 2011/269
Opzegging duurovereenkomst door gemeente, Redlijkerheid en billijkheid. Zwaarwegende grond voor opzegging niet vereist.

(Gemeente De Ronde Venen / N.V. Stedin Netten Utrecht, Stedin B.V.)
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299
JG 12.0004
Een overeenkomst die een gemeente en een kabel- of leidingsexploitant voor onbepaalde tijd zijn aangegaan ter zake van kabels of leidingen in gemeentegrond, mag in beginsel door de gemeente worden opgezegd, ook al kent een gemeentelijke verordening met betrekking tot kabels en leidingen in gemeentegrond een minder gunstig regiem voor de vergoeding aan de exploitant van de kosten van verlegging van kabels of leidingen op verzoek van de gemeente. De Hoge Raad laat de deur echter op een kier(tje) voor een ander oordeel, indien geen redelijke opzegtermijn in acht is genomen of indien met het minder gunstige vergoedingenregiem geen rekening kon en kan worden gehouden.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299 (met noot)
N.J. Meuwese
ęJINĽ 2012/12
Verbintenissenrecht. Rechtsgeldige opzegging duurovereenkomst. Redelijkheid en billijkheid.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299
TvPP 2012, p. 19
In dit arrest zette de Hoge Raad uiteen wanneer en onder welke omstandigheden duurovereenkomsten die zijn aangegaan voor onbepaalde tijd kunnen worden opgezegd, meer in het bijzonder of daarbij sprake moet zijn van zwaarwegende omstandigheden, een opzegtermijn en het aanbod tot betaling van (schade)vergoeding.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299
NTE 2011, nr. 5/6, blz. 278
GCN (Gasbedrijf Centraal Nederland N.V., rechtsvoorgangster van REMU) heeft op 20 december 1989 een exploitatieovereenkomst met de gemeente De Ronde Venen (hierna: de Gemeente) gesloten ter zake van de haar toebehorende leidingen die in de grond van de Gemeente liggen. Deze overeenkomsten is aangegaan voor onbepaalde tijd waarin niet is voorzien in opzegging. (gemeente de Ronde Venen / 1. N.V. Stedin netten Utrecht (SNU) (voorheen Eneco Energie Infra Utrecht N.V.), 2. Stedin B.V. (rechtsopvolgster krachtens fusie van Enbu B.V.))
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299 (met noot)
J.E. Brink-van der Meer, A.J. van der Vegt
TBR 2012/58, p. 300-305
Opzeggen duurovereenkomst. Voldoende zwaarwegend belang.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299
AB 2012/85
Overheidsovereenkomst. Opzegging duurovereenkomst door gemeente. Geen zwaarwegende grond voor opzegging vereist. Vergoeding voor de kosten van verplaatsing kabels en leidingen. Nadeelcompensatie.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299 (met noot)
A.J. van Poortvliet
Gst. 2012, 49
Gemeente zegt exploitatieovereenkomsten met netbeheerder op. Duurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Zwaarwegende grond voor opzegging nodig?
TijdschriftartikelOpzegging van duurovereenkomsten na Gemeente/SNU en Stedin
W.L. Valk
NTBR 2012/25
De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 28 oktober 2011 inzake Gemeente/SNU en Stedin de bakens gedeeltelijk verzet: voortaan is voor duurovereenkomsten die voor onbepaalde tijd zijn aangegaan, opzegbaarheid de hoofdregel. De gevolgen van de nieuwe leer voor onder meer de stelplicht en bewijslast en de toetsing in cassatie worden besproken. Vervolgens wordt het geldende Nederlandse recht aan de hand van de PECL en de DCFR onder kritiek gesteld.
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299 (met noot)
A.J. Verdaas
JOR 2012/240
Opzegging duurovereenkomst voor onbepaalde tijd, Indien wet en overeenkomst niet voorzien in een regeling, is overeenkomst in beginsel opzegbaar, Uit eisen van redelijkheid en billijkheid kan volgen dat opzegging slechts mogelijk is bij bestaan zwaarwegende opzeggingsgrond, bij inachtneming bepaalde opzegtermijn of met een aanbod tot betaling van (schade)vergoeding, Verwijzing naar HR 3 december 1999, ęJORĽ 2000/44

(De Ronde Venen / Stedin)
TijdschriftartikelHoge Raad, 28-10-2011, 10/00299 (met noot)
T.F.E. Tjong Tjin Tai
NJ 2012/685
Duurovereenkomsten voor onbepaalde tijd opzegbaar?; gemeentelijke Verordening inzake kabels en leidingen in gemeentegrond; redelijkheid en billijkheid; zwaarwegende grond voor opzegging vereist?; schadevergoeding?; stelplicht.
TijdschriftartikelOpzegging duurovereenkomsten
B.A. Sturm
ORP 2017, art. 130
In de afgelopen decennia heeft de Hoge Raad zich in verschillende arresten uitgesproken over de rol van redelijkheid en billijkheid bij opzegging van duurovereenkomsten. In 2016 zijn daar twee arresten bijgekomen. Daarin lijkt een ontwikkeling zichtbaar in de rol van de redelijkheid en billijkheid die van belang is voor de praktijk. In dit artikel bespreek ik achtereenvolgens drie eerdere arresten van de Hoge Raad (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854, ECLI:NL:HR:2013:BZ4163), de twee arresten over opzegging van duurovereenkomsten uit 2016 (ECLI:NL:HR:2016:660, ECLI:NL:HR:2016:1134), de ontwikkeling die daarin zichtbaar is en de gevolgen van die ontwikkeling voor de rechtspraktijk.
Gerelateerd ECLI:NL:HR:1999:AA3821 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2011:BQ9854 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:GHAMS:2009:BJ8433 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2013:BZ4163 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2016:660 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2016:1134 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2018:141 ★★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2012:BW1280 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2011:BQ9854 ★★★★
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2017:1270 ★★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2012:BX0736 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:GHAMS:2009:BJ8433 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:BZ4163 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2016:1305 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:777 ★★
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2017:8035
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2017:8029
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:48
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2015:280
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2014:17
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2019:67
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2019:66
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2018:6016
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2018:410
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2018:149
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2018:104
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2018:5072
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2018:890
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:888
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:321
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2017:230
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2017:5907
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2017:2764
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2017:1941
Gerelateerd ECLI:NL:RBZWB:2016:168
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:235
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2016:78
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2015:9433
Gerelateerd ECLI:NL:RBZWB:2014:8534
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2014:4581
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2014:674
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2014:188
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:BZ7849
Gerelateerd ECLI:NL:PHR:2013:BZ5138
Gerelateerd ECLI:NL:GHLEE:2012:BW7193
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2019:2627
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2019:446
Gerelateerd ECLI:NL:HR:2019:445
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2019:2178
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2019:1225
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2019:600
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2019:49
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2019:3995
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2019:1589
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2019:1380
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2018:5118
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2018:9946
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2018:7005
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2018:5550
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2018:3125
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2017:4419
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2017:6185
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2017:5798
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2017:5450
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2017:5060
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2017:12627
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2017:7513
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2017:2128
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2016:5326
Gerelateerd ECLI:NL:RBOBR:2016:2348
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2016:6029
Gerelateerd ECLI:NL:RBMNE:2016:2501
Gerelateerd ECLI:NL:RBLIM:2016:367
Gerelateerd ECLI:NL:RBLIM:2016:366
Gerelateerd ECLI:NL:RBDHA:2016:10439
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2016:6084
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2016:2358
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2016:1070
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2016:9851
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2016:970
Gerelateerd ECLI:NL:RBZWB:2015:7861
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2015:4160
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2015:698
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2015:3220
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2015:4386
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2015:652
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2015:3736
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2015:715
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2015:7296
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2014:2116
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2014:3388
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2014:478
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2014:2777
Gerelateerd ECLI:NL:GHSHE:2014:942
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2014:7868
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2014:728
Gerelateerd ECLI:NL:RBOVE:2013:2259
Gerelateerd ECLI:NL:RBONE:2013:2729
Gerelateerd ECLI:NL:RBNNE:2013:BZ6188
Gerelateerd ECLI:NL:RBNHO:2013:CA1153
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2013:CA3482
Gerelateerd ECLI:NL:RBGEL:2013:4007
Gerelateerd ECLI:NL:RBAMS:2013:4497
Gerelateerd ECLI:NL:GHDHA:2013:5055
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2013:5842
Gerelateerd ECLI:NL:GHARL:2013:5716
Gerelateerd ECLI:NL:RBZLY:2012:BX2460
Gerelateerd ECLI:NL:RBZLY:2012:BW1035
Gerelateerd ECLI:NL:RBZLY:2012:BV6131
Gerelateerd ECLI:NL:RBROT:2012:BX9629
Gerelateerd ECLI:NL:GHLEE:2012:BX9569