Hoge Raad, 03-06-2016 / 14/06346


ECLIECLI:NL:HR:2016:1046
Datum03-06-2016
InhoudsindicatieGoederenrecht. Eigendomsvoorbehoud, pandrecht. Kan de verkrijger van onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken een geldig pandrecht vestigen op zijn voorwaardelijk eigendomsrecht (art. 3:92 BW)? Voldoening restant-koopsom na faillissement van de koper. Kan het pandrecht worden uitgewonnen (art. 35 lid 2 Fw)? Staat contractueel verpandingsverbod aan vestiging pandrecht in de weg (art. 3:83 BW)?
Recht.nl artikel Rabobank / Reuser: Hoge Raad erkent eigendom onder opschortende voorwaarde (05-06-2016)
De positie van financiers is door de Hoge Raad versterkt. Het kan voor financiers vanaf nu nuttig zijn om na faillietverklaring van de debiteur van de financier (het restant van) de koopsom van de aan de financier verpande zaken te voldoen, zodat deze zaken onder het pandrecht komen te vallen. Eerder was dat niet zinvol, omdat de zaken dan in de boedel vielen en dus door de curator konden worden verkocht. Het arrest is van groot belang voor leveranciers en... financiers van ondernemingen met grote voorraadposities.
Recht.nl artikelDe belangrijkste jurisprudentie van 2016 (03-04-2017)
Op Recht.nl worden maandelijks overzichten gepubliceerd van de gerechtelijke uitspraken die het meest besproken werden in de juridische vakbladen. Bij de onderstaande jaaroverzichten geldt: hoe vaker een uitspraak gesignaleerd werd in vaktijdschriften, hoe belangrijker die uitspraak (blijkbaar) was. 'Winnaar' in 2016 was deze uitspraak, waarin de Hoge Raad eigendom onder opschortende voorwaarde erkende en daarmee de positie van financiers versterkte.... Die zaak werd in maar liefst 18 vaktijdschriften besproken.
Recht.nl artikelColumn: Geen gezeik alle wetten en uitspraken 'rijk'! (12-10-2017)
Juridisch zoeken is tegenwoordig vooral juridisch klikken. Waarom? Simpel, omdat steeds meer organisaties Nederlandse juridische documenten door middel van hyperlinks aan elkaar knopen. Een door een jurist gevonden relevante wet of uitspraak leidt daarom niet tot meer nieuwe zoekopdrachten, maar wordt gevolgd door kliks op bij de wet of uitspraak genoemde bronnen zoals andere wetten en uitspraken, richtlijnen, verordeningen, en - met dank aan \\L2open... access - steeds vaker ook artikelen en annotaties. Wetten.nl verrijkt Het is al jaren zo dat op Wetten.nl bij wetsartikelen zogenaamde wetstechnische informatie wordt verstrekt. Deze informatie biedt een overzicht van regelgeving die betrekking heeft op het gevonden artikel, van artikelen of vergelijkbare teksten die verwijzen naar het gevonden artikel, en van verwijzingen naar voor het wetsartikel relevante Kamerstukken en Staatsbladen. Een bezoeker klikt dus eenvoudig en snel naar achtergrondinformatie bij een wetsartikel. En niet alleen deze informatie wordt verstrekt. Het is mogelijk nog weinig mensen opgevallen, maar een klik op het meeste rechtse icoontje (het raampje met luxaflex) achter een wetsartikel op Wetten.nl heeft een pagina met relaties van het betreffende artikel als resultaat. Een klik op dit icoontje achter bijvoorbeeld artikel 3:92 Burgerlijk Wetboek laat een pagina zien met een groot aantal uitspraken waarin dit betreffende artikel een rol speelt, zoals onder meer het Hoge Raad-arrest Rabobank/Reuser waarin eigendom onder opschortende voorwaarde wordt erkent. Recht.nl verrijkt Ook is het al heel lang zo dat Recht.nl voor gerechtelijke uitspraken de relevante informatie voor haar gebruikers op een rij zet. Een zoektocht via Google of via de zoekmachine van Recht.nl naar de uitspraak waarin de Hoge Raad stelt dat het faillissement van een vennootschap onder firma niet ook het faillissement van de vennoten impliceert, doet de zoeker belanden op een Recht.nl-overzichtspagina behorend bij die uitspraak. Via deze pagina kan de volledige tekst van de uitspraak ingezien worden, zoals deze ook op Rechtspraak.nl beschikbaar is. De pagina biedt via de tab ‘referenties vakliteratuur’ echter veel meer. Aangegeven wordt of er op Recht.nl nieuwsberichten verschenen zijn over de uitspraak, het geeft aan in welke tijdschriften de uitspraak is besproken of genoemd, welke van die publicaties vrij beschikbaar zijn op het internet, en de pagina bevat een overzicht van (oudere) uitspraken waarnaar in de uitspraak is verwezen en een overzicht van latere uitspraken die hebben (terug)verwezen naar deze uitspraak van de Hoge Raad. Ook hier klikt een bezoeker dus makkelijk door naar voor de uitspraak relevante informatie. Het is dan ook vreemd dat onlangs in het Nederlands Juristenblad te lezen viel dat de Amerikanen (uiteraard zij weer) ons ver voor zijn en ‘al’ toepassingen gebruiken waarbij na een zoekopdracht niet alleen een lijst met zoekresultaten wordt weergegeven, maar ook de onderlinge verbanden worden getoond. Rechtspraak.nl verrijkt Dat wordt in Nederland dus ook gedaan en sinds kort niet alleen door Wetten.nl en Recht.nl, maar inmiddels ook door de Rechtspraak. Afgelopen week werd via Rechtspraak.nl namelijk wereldkundig gemaakt dat de via deze site ontsloten uitspraken voortaan in twee varianten beschikbaar zijn: de normale, officiële uitspraak in ‘platte’ tekst en een zogenaamde ‘verrijkte’ uitspraak. Als een bezoeker klikt op de link ‘verrijkte uitspraak’ verschijnt een nieuwe versie van de uitspraak waarin hyperlinks staan naar de juridische bronnen waarnaar wordt verwezen in de uitspraak. Dat kunnen andere uitspraken zijn, maar ook links naar wetsartikelen, Europese regelgeving of internationale verdragen. Mooi is dat bij deze verrijking rekening is gehouden met het feit dat ten tijde van de uitspraak een bepaalde versie van een wet geldig was. Een klik op een in een uitspraak genoemd wetsartikel brengt een bezoeker dus (in de meeste gevallen) bij de versie van de wet die gold ten tijde van de uitspraak. Alle juridische documenten verrijkt? Zo wordt het weer mooier op het vrij toegankelijke juridische internet, wordt er weer meer waarde toegevoegd aan deze informatie en wordt duidelijk dat we echt niet over de plas hoeven te kijken voor mooie juridische informatietechnologische toepassingen. Dat kunnen we zelf ook. Als de Tegenpartij nog zou bestaan, zou de woordvoerder van Justitie zeggen: 'Geen gezeik, we maken zelf alle juridische teksten rijk!'. Is met de toevoeging van verwijzingen aan uitspraken van Rechtspraak.nl het einddoel bereikt? Nee, er zijn nog talloze andere juridische documenten waarin veelvuldig wordt verwezen naar andere documenten maar waarin geen links te vinden zijn. Neem bijvoorbeeld Kamerstukken. Ook kan er nog wel enige intelligentie worden toegevoegd aan de verwijzingen zodat men bijvoorbeeld in één oogopslag ziet welke aan een wet gerelateerde uitspraak belangrijk is. En tevens zou het fijn zijn als daar waar naar literatuur wordt verwezen in Kamerstukken en uitspraken ook deze teksten direct in te zien zouden zijn. Maar mooi is het al wel!
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
NJB 2016/1238
Eigendomsvoorbehoud. Pand. Een teler ontvangt van een leverancier een teeltsysteem onder eigendomsvoorbehoud. Hij betaalt een deel van de prijs niet. Vervolgens verkrijgt de teler financiering van een bank, waarbij de bank een pandrecht verwerft en bedingt: ‘ingeval een zaak onder opschortende voorwaarde aan de pandgever is overgedragen, strekt dat pandrecht zich uit tot de voorwaardelijke eigendom van die zaak’. De teler gaat failliet. De bank betaalt het restantbedrag voor het teeltsysteem aan de leverancier, waarmee het eigendomsvoorbehoud vervalt. De curator stelt zich op het standpunt dat het teeltsysteem in de boedel is gevallen, en dat er geen pandrecht op rust. Hoge Raad: Een overdracht onder eigendomsvoorbehoud wordt aangemerkt als een overdracht onder opschortende voorwaarde, waarbij de levering van de desbetreffende roerende zaken is voltooid op het moment dat de zaken in de macht van de verkrijger zijn gebracht. De verkrijger onder eigendomsvoorbehoud verkrijgt een positie waarin de uitgroei tot een onvoorwaardelijk eigendomsrecht uitsluitend nog afhankelijk is van de vervulling van de opschortende voorwaarde, welke wordt bewerkstelligd door voldoening van de resterende prestatie. Wordt een pandrecht op het voorwaardelijk eigendomsrecht gevestigd, dan ontstaat met voltooiing van de vestigingshandeling een onvoorwaardelijk pandrecht op het voorwaardelijk eigendomsrecht. Wordt na het intreden van het faillissement de resterende prestatie voldaan, dan groeit het pandrecht van rechtswege uit tot een pandrecht op de volle eigendom van de desbetreffende zaken en daarmee op die zaken zelf.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
Prg. 2016/165
Goederenrecht. Kan verkrijger van onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken een geldig pandrecht vestigen op zijn voorwaardelijke eigendomsrecht? Ja. Er ontstaat een onvoorwaardelijk pandrecht op het voorwaardelijk eigendomsrecht. Indien opschortende voorwaarde van het eigendomsvoorbehoud wordt vervuld, groeit pandrecht van rechtswege uit tot een pandrecht op het volle eigendom.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
RvdW 2016/647
Kan verkrijger van onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken een geldig pandrecht vestigen dat ook bij tussenkomend faillissement verkrijger na vervulling voorwaarde uitgroeit tot pandrecht op onvoorwaardelijke eigendom?; systeem wetgever. Staat contractueel verpandingsverbod aan vestiging pandrecht in de weg?
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016 (met noot)
NJ 2016/290
Kan verkrijger van onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken een geldig pandrecht vestigen dat ook bij tussenkomend faillissement verkrijger na vervulling voorwaarde uitgroeit tot pandrecht op onvoorwaardelijke eigendom?; systeem wetgever. Staat contractueel verpandingsverbod aan vestiging pandrecht in de weg?
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
FIP 2016, sign. 194
Erkenning eigendom onder opschortende voorwaarde
TijdschriftartikelFinanciering van een koper onder eigendomsvoorbehoud
Bb 2016/53
Met een baanbrekend arrest van 3 juni 2016 over het eigendomsvoorbehoud heeft de Hoge Raad de financierbaarheid van ondernemingen vergroot. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de koper van een zaak onder eigendomsvoorbehoud een voorwaardelijk eigendomsrecht heeft, dat al onmiddellijk rechtsgeldig en faillissementsbestendig kan worden verpand. Ook indien de leverancier nog niet volledig is betaald, kan de gekochte zaak of voorraad worden ondergezet ter verkrijging van krediet.
TijdschriftartikelDe verpandbaarheid van voorwaardelijke eigendom: tijd om het eigendomsvoorbehoud ten grave te dragen?
NTHR 2016, 4, p. 209
In deze bijdrage wordt het arrest Rabobank/Reuser (HR 3 juni 2016, ECLI:NL:HR:2016:1046) kritisch besproken. Nadat is aangegeven dat de Hoge Raad heeft beslist dat voorwaardelijke eigendom overdraagbaar en verpandbaar is en is toegelicht op welke gronden de Hoge Raad tot die conclusie is gekomen, wordt onderzocht wat de mogelijke gevolgen van deze visie zouden kunnen zijn. Betoogd wordt dat er al met al heel wat voor te zeggen zou zijn het eigendomsvoorbehoud uit de wet te schrappen en in plaats daarvan te werken met voorbehouden vuistloze verpanding.
TijdschriftartikelKoper onder eigendomsvoorbehoud verkrijgt voorwaardelijk eigendomsrecht en kan pandrecht vestigen
JutD 2016/95
De Hoge Raad heeft op 3 juni 2016 (ECLI:NL:HR:2016:1046) een knoop doorgehakt die van groot belang is voor de financierings- en insolventiepraktijk. In de zaak Reuser/Rabobank, waarover ik al eerder schreef in Juridisch up to Date; zie JutD 2015-0004, heeft ons hoogste rechtscollege geoordeeld dat een koper onder eigendomsvoorbehoud direct bij aflevering van de zaak al een voorwaardelijk eigendomsrecht verkrijgt, waarover hij in juridische zin ook al kan beschikken door er bijvoorbeeld een pandrecht op te vestigen. Eerder oordeelde het hof 's-Gravenhage (ECLI:NL:GHDHA:2014:4352) nog dat de koper onder eigendomsvoorbehoud geen eigenaar werd - ook niet voorwaardelijk - voordat de aan dit voorbehoud gekoppelde voorwaarde (meestal: betaling) was vervuld.
TijdschriftartikelEigendomsvoorbehoud: de inwerking van een contract op goederenrecht
Contracteren 2016-3, p. 83
Eigendomsvoorbehoud is volgens artikel 3:92 BW levering van een zaak onder opschortende voorwaarde van betaling van de koopsom. De Hoge Raad oordeelde in zijn arrest van 3 juni 2016 in de zaak Rabobank/Reuser dat de verkrijger onder eigendomsvoorbehoud de zaak rechtsgeldig kan verpanden voordat de opschortende voorwaarde is vervuld. De pandhouder verkrijgt dan een pandrecht onder opschortende voorwaarde van eigendomsverkrijging door de pandgever. In Engeland stond eigendomsvoorbehoud in the picture in het arrest van het UKSC van 11 mei 2016 in de zaak Res Cogitans. Op een overeenkomst die een eigendomsvoorbehoud bevat en bepaalt dat de gekochte zaak mag worden verbruikt voordat betaling van de koopsom heeft plaatsgevonden, is de Sale of Goods Act niet van toepassing. Beide arresten en hun gevolgen voor de rechtspraktijk worden besproken.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
RF 2016/61
Eigendomsvoorbehoud. Pandrecht. Kan de verkrijger van onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaken een geldig pandrecht vestigen op zijn voorwaardelijk eigendomsrecht?
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
RI 2016/74
Eigendomsvoorbehoud. Pandrecht. Voorwaardelijk eigendomsrecht. Kan de verkrijger onder eigendomsvoorbehoud zijn voorwaardelijk eigendomsrecht bezwaren met een onvoorwaardelijk pandrecht? Zo ja, leidt vervulling van de opschortende voorwaarde waaronder de zaak is overgedragen – nadat de verkrijger in staat van faillissement is verklaard – tot een pandrecht op de volle eigendom van de betreffende zaak?
TijdschriftartikelDe systematiek van voorwaardelijke eigendom
WPNR 2016, 7123
Het pleit is beslecht: bij een overdracht onder eigendomsvoorbehoud verwerft de koper onmiddellijk een zelfstandig vermogensrecht dat vatbaar is voor (onvoorwaardelijke) vervreemding en bezwaring. Het recht van de koper is geen vorderingsrecht tot levering van de zaak, noch slechts een ‘lege’ verwachting; de koper verkrijgt een goederenrechtelijke positie. Auteur vraagt zich echter af of art. 5:1 BW de aanvaarding van een dergelijke figuur in de weg staat.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016 (met noot)
JIN 2016/154
Goederenrecht, Onder eigendomsvoorbehoud geleverde goederen, Voorwaardelijk eigendomsrecht, Terstond ingaand eigendomsrecht onder opschortende voorwaarde, Pandrecht, Faillissementsrecht, Fixatiebeginsel, Gevolgen van betaling door pandhouder aan leverancier na faillietverklaring
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016 (met noot)
JOR 2016/287
Verpanding van onder eigendomsvoorbehoud geleverde roerende zaken, Tot vervulling van de aan het voorbehoud verbonden voorwaarde (voldoening van de aan de vervreemder verschuldigde prestatie), zijn zowel vervreemder als verkrijger voorwaardelijk eigenaar, Verkrijger kan onvoorwaardelijk pandrecht vestigen op zijn voorwaardelijke eigendom, Pandrecht groeit van rechtswege uit tot een pandrecht op de volle eigendom van de zaken door vervulling van de opschortende voorwaarde na faillietverklaring pandgever, Geen toepassing art. 35 lid 1 en 2 Fw, Verpandingsverbod met betrekking tot (voorwaardelijke eigendom) roerende zaken heeft geen goederenrechtelijke werking, Vervolg op Rb. ’s-Gravenhage 6 december 2012, «JOR» 2012/377, m.nt. Van Andel en Hof Den Haag 2 september 2014, «JOR» 2015/53, m.nt. Van Andel en ten Brinke, Gevolgen van betaling door pandhouder aan leverancier na faillietverklaring
TijdschriftartikelHet arrest van de Hoge Raad van 3 juni 2016 met betrekking tot de beschikkingsbevoegd van een verkrijger onder eigendomsvoorbehoud
FIP 2016, art. 330
De Hoge Raad heeft op 3 juni 2016 een arrest gewezen dat van belang is voor de financieringspraktijk: dit arrest heeft betrekking op een levering onder eigendomsvoorbehoud. In het arrest van 3 juni 2016 wordt door de Hoge Raad ingegaan op de beschikkingsbevoegdheid van een verkrijger ten aanzien van zijn ‘voorwaardelijke eigendomsrecht’. In dit artikel wordt nader ingegaan op de reikwijdte en consequenties van dit arrest in de financieringspraktijk.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
FIP 2017, sign. 27
Verpanding van onder eigendomsvoorbehoud geleverde roerende zaken
TijdschriftartikelPandrecht op voorwaardelijke eigendom: een volwaardige zekerheid?
RM Themis 2017-1, p. 18
Op 3 juni 2016 wees de Hoge Raad het belangwekkende arrest Rabobank/Reuser. In deze zaak stond de vraag centraal of een koper die een zaak onder eigendomsvoorbehoud heeft verkregen, zijn recht op die zaak terstond kan bezwaren met een pandrecht. De Hoge Raad beantwoordt deze vraag bevestigend. De koper heeft een voorwaardelijk eigendomsrecht ten aanzien van de onder eigendomsvoorbehoud geleverde zaak. Hij kan de waarde die ligt besloten faillissementsbestendig in onderpand geven aan zijn financier. Het arrest is in de literatuur op uiteenlopende wijze getypeerd.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016 (met noot)
Ondernemingsrecht 2017/37
Eigendom onder opschortende voorwaarde: een “schone slaapster”, een vermogensrecht waarover met werking in faillissement kan worden beschikt.
TijdschriftartikelOver voorwaardelijk werkende goederenrechtelijke huwelijksvermogensregimes en in- of uitsluitingsclausules
WPNR 2017, afl. 7154
Het genoemde arrest van de Hoge Raad biedt een goede aanleiding te onderzoeken of de regel dat voorwaardelijke huwelijksvermogensregimes verboden zijn, nog altijd juist is. Omdat de problematiek van de voorwaardelijke uitsluitingsclausule of insluitingsclausule met deze problematiek nauw verbonden is, zal in dit artikel ook aan de wenselijkheid van een voorwaardelijke uitsluitingsclausule en insluitingsclausule aandacht worden besteed. Dit laatste is mede van belang omdat in de parlementaire geschiedenis bij het nieuwe wettelijke huwelijksvermogensrecht op de werking van dergelijke clausules wordt ingegaan.
TijdschriftartikelEigendomsvoorbehoud, verpandingen en voorwaardelijk eigendomsrecht De grens tussen goederenrecht en verbintenissenrecht en mogelijke toepassingen (Rabobank/Reuser)
MvV 2017, 3, p. 94
De Hoge Raad heeft in Rabobank/Reuser bij de overdracht onder eigendomsvoorbehoud het eigendomsrecht onder opschortende voorwaarde erkend en wel als goederenrechtelijk werkende recht (werking jegens derden). Hij schept duidelijkheid en maakt daarmee de toepassing van het eigendomsvoorbehoud en overdracht onder voorwaarden beter hanteerbaar voor de praktijk. Wel zal aan de hand van het arrest nog nadere invulling moeten worden gegeven aan de inhoud van de bevoegdheden van het eigendomsrecht onder opschortende voorwaarde.
TijdschriftartikelHoge Raad 03-06-2016
JONDR 2017/235
Eigendom onder opschortende voorwaarde: een ‘schone slaapster’, een vermogensrecht waarover met werking in faillissement kan worden beschikt.
GerelateerdECLI:NL:GHDHA:2014:4352
GerelateerdECLI:NL:PHR:2016:73

Gratis verder lezen? Maak 4 weken lang kosteloos en geheel vrijblijvend kennis met Recht.nl


  • Dagelijks juridisch nieuws & jurisprudentie
  • Samenvattingen van 100 vakbladen
  • Juridische zoekmachine

Hét internetportaal voor juristen