Scheiden als ondernemer, hier moet u rekening mee houden

Scheiden als ondernemer, hier moet u rekening mee houden

Bij iedere scheiding moeten er veel zaken afgehandeld worden met betrekking tot de verdeling van bezittingen en schulden. Als een van de partners een ondernemer is en een eigen bedrijf heeft, zijn er nog een aantal extra fiscale- en financiële zaken die hierbij komen kijken. Wij zetten de belangrijkste zaken hieronder voor u op een rijtje waar u rekening mee moet houden als u gaat scheiden als ondernemer.

Er zijn een aantal factoren die een rol spelen als u als ondernemers besloten heeft om te gaan scheiden:

  • De rechtsvorm
  • De trouwdatum
  • De manier waarop er indertijd getrouwd is
  • De directe en indirecte rol van de afzonderlijke partners binnen het bedrijf
  • De fiscale kant van deze scheiding

Scheiden als u zzp'er bent

Er zijn in Nederland zeer veel zzp’ers (freelancers) die hun bedrijf in een eenmanszaak of V.O.F. als rechtsvorm hebben ondergebracht. De belangrijke vraag die in dit geval gesteld moet worden, is of de eenmanszaak of V.O.F. als onderdeel moet worden gezien van de gezamenlijke bezittingen. De manier waarop het huwelijk is aangegaan speelt hierbij een rol. 

Bij een huwelijk met huwelijkse voorwaarden valt het bezitten van een bedrijf daar dus in principe buiten en is er sprake van een situatie die vergelijkbaar is met het werken in loondienst. Daarnaast speelt de datum van het huwelijk hierbij een rol. Dit onderscheid wordt veroorzaakt door een wijziging in de regelgeving op dit gebied. De onderstaande regeling is in dit geval van toepassing:

  • Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen dat gesloten is ná 1 januari 2018, maakt een al bestaand eigen bedrijf van een van de partners géén onderdeel uit van de gemeenschap. Bij een onderneming dat gestart is gedurende het huwelijk is dit uiteraard wél het geval. 
  • Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen dat voor 1 januari 2018 gesloten is, wordt het bedrijf wél als gemeenschappelijk bezit gezien. Dit is ook het geval als het betreffende bedrijf destijds buiten de huwelijkse voorwaarden viel. De datum van oprichting speelt in dit geval géén rol. In deze situatie zal de waarde van het bedrijf tussen de ex-partners verdeeld moeten worden.

Aanspraak op waarde eenmanszaak of V.O.F. zonder dat het bedrijf als gezamenlijk bezit wordt gezien

De waarde van een bedrijf zal buiten de verdeling van een huwelijk op huwelijkse voorwaarden vallen. De “niet ondernemende” ex-partner kan echter toch aanspraak maken op een deel van de waarde (of de winst) van een eenmanszaak of V.O.F. als deze persoon zijn of haar bepalende rol kan aantonen bij het realiseren van het bedrijfsresultaat. De invulling van deze rol kan betrekking hebben op het eventuele meewerken van de partner maar ook door invulling van een opvoedkundige, ouderlijke taken zodat de ondernemende partner zijn of haar handen vrij heeft om voor de ontwikkeling van het bedrijf zorg te dragen. De termen “redelijkheid en billijkheid” zullen dan gebruikt worden om een toekenning te onderbouwen.

Waardebepaling van een eenmanszaak of een V.O.F.

Als er een situatie is ontstaan waarbij beide ex-partners aanspraak maken op de helft van de waarde van het bedrijf, zal er een waardebepaling van een V.O.F. of een eenmanszaak. Deze waardebepaling is een complexe berekening dat zal worden uitgevoerd door een onafhankelijke derde partij. Factoren als de rentabiliteit, de cash flow en de intrinsieke waarde van het bedrijf zullen hierbij een belangrijke rol spelen. Als de waarde van het bedrijf bepaald is, kan dit worden verdeeld alsof het gezamenlijk bezit is deze verdeling kan ook worden vormgegeven in vorm van het uitkopen van de andere (meewerkende) partner.

Scheiding bij het bezitten van een B.V.

Een besloten vennootschap (B.V.) is een ondernemingsvorm dat een volledig andere structuur heeft dan een eenmanszaak of V.O.F. Het verschil zit onder andere in het feit dat een grootaandeelhouder wél een salaris ontvangt en in het feit dat het kapitaal van een BV verdeeld is in aandelen, die in bezit zijn van de aandeelhouders. 

Ook in deze situatie speelt de manier waarop het huwelijk is gesloten wederom een rol:

Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen, vallen de aandelen binnen deze gemeenschap. Als er sprake van is dat de scheidende partners samen een B.V. hebben, kunnen de aandelen in twee gelijke delen gesplitst worden en kunnen de ex-partners elkaar uitkopen. Ook in dit geval speelt de eventuele waardebepaling van de aandelen een rol bij deze procedure. Deze overdracht van aandelen moet officieel worden vastgelegd in een notariële akte.

Bij een huwelijk onder huwelijkse voorwaarden komen de aandelen toe aan de persoon op wiens naam de aandelen staan. De andere partner heeft geen recht op een uitkering van (een deel) van deze waarde. Een uitzondering op deze situatie is als er een finaal verrekenbeding in de huwelijkse voorwaarden zijn opgenomen. In dat geval zal de ex-partner wel aanspraak maken op de helft van de waarde van de aandelen maar niet op het uiteindelijk bezitten van de aandelen.         

Prioriteitstelling bij de verdeling van de waarde van het bedrijf 

Voor een rechter staat de continuïteit van een bedrijf altijd voorop. Het moet voorkomen worden dat het bedrijf in zwaar weer komt te zitten. De voortgang van het bedrijf heeft ook prioriteit als de andere partner recht heeft op de helft van de waarde. In dit geval zullen er andere afspraken gemaakt worden omdat niemand er belang bij heeft als de zaak failliet gaat omdat er inkomsten wegvallen. Een van de opties waarvoor dan gekozen kan worden, is een afbetaling in termijnen.

De rol van de Belastingdienst bij een scheve verdeling van het bedrijf bij een echtscheiding

Voor de volledigheid is het goed te vermelden dat de Belastingdienst een rol kan spelen bij een scheve verdeling van het bedrijf bij een echtscheiding. In dat geval kan er aanspraak gemaakt worden op schenkingsrecht. Daarnaast zijn beide ex-partners nog altijd aansprakelijk voor eventuele belastingschuld dat aantoonbaar als gevolg van de scheiding is ontstaan. Deze situatie kan worden voorkomen door hierover afspraken vast te leggen in het echtscheidingsconvenant.  

Persoonlijk advies over het scheiden als ondernemer

Judex heeft een netwerk van MfN- of ADR gecertificeerde mediators die gespecialiseerd zijn op gebied van echtscheidingen waarbij wellicht een onderneming moet worden verdeeld of afspraken hierover moeten worden gemaakt. Uiteraard kunt u bij deze mediators terecht met al uw vragen of persoonlijk advies als u gaat scheiden als ondernemer. Judex zorgt ervoor dat uw recht en uw expert samenkomen.