De gevolgen van scheiden op het pensioen

De gevolgen van scheiden op het pensioen

Het is waarschijnlijk niet het eerste waar u denkt als u besluit om te scheiden maar een scheiding heeft zeker gevolgen op het pensioen. Er kan immers de situatie zijn ontstaan dat ook uw ex-partner recht heeft op een deel van het pensioen dat u tijdens het huwelijk heeft opgebouwd. De omgekeerde situatie kan uiteraard ook het geval zijn. Hoewel deze verdeling actueel wordt op het moment dat de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt, is het goed om hierover al tijdens de scheiding afspraken over te maken. In dit artikel gaan we dieper in op de gevolgen van scheiden op het pensioen.

Wet pensioenverdeling bij scheiding

De Wet pensioenverdeling bij scheiding is de nieuwe wet die (in 2021) betrekking heeft op de verdeling van deze oudedagsvoorziening als u besluit om uit elkaar te gaan. Deze wet gaat de wet verevening pensioenrechten bij scheiding opvolgen. In deze bepaling staat onder andere te lezen dat het te verdelen pensioen kan worden opgesplitst in drie categorieën:

  • Het basispensioen (de AOW) is persoonsgebonden. Dit pensioen hoeft niet verdeeld te worden.
  • Het ouderdomspensioen. Dit is het bedrag dat via de werkgever wordt opgebouwd, door middel van het sparen of het beleggen. Het bedrag wordt uitgekeerd als de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. De financiële verdeling tussen de ex-partners vindt plaats over het bedrag dat tijdens het huwelijk of het geregistreerde partnerschap is opgebouwd. Het maakt hierbij geen verschil of er sprake is geweest van een huwelijk in gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden. 
  • Het nabestaandenpensioen of partnerpensioen. Dit is een aanvulling op het ouderdomspensioen. Het is een regeling waarbij het pensioengerechtigde bedrag bij overlijden van de pensioenopbouwer zal worden uitgekeerd aan de nabestaanden dus de partner en eventueel de kinderen. Dit is zelfs het geval als de ex-partner besluit om te hertrouwen. Als gevolg van de scheiding zal de naam van deze pensioenregeling veranderen in “bijzonder nabestaandenpensioen”. Deze regeling houdt in dat de ex-partner nog steeds recht zal hebben op het bedrag dat is opgebouwd tijdens het huwelijk. Door een scheiding verandert deze situatie niet, mits anders is afgesproken en vastgelegd in het echtscheidingsconvenant. Daarnaast is dit ook niet het geval als er gekozen is voor een “nabestaandenpensioen op risicobasis”. Het recht op uitkering is dan alleen van toepassing bij overlijden tijdens het huwelijk.

Zoals aangegeven zal het basispensioen niet verdeeld worden bij een scheiding. Deze verdeling heeft alleen betrekking op het werknemerspensioen. Er zal dus geen verdeling plaats vinden als er geen pensioen vanuit loondienst is opgebouwd dus als de ex-partner als zelfstandige werkzaam is geweest of geen werk had.

4 opties om het ouderdomspensioen te verdelen bij een scheiding:

  • Er worden geen afspraken gemaakt. 

Beide ex-partners hebben wettelijk recht op de helft van elkaars ouderdomspensioen dat is opgebouwd gedurende het huwelijk of geregistreerd partnerschap. 

  • Bij de scheiding worden afwijkende afspraken gemaakt en vastgelegd in het echtscheidingsconvenant.

Deze afwijkende afspraken kunnen schriftelijk worden doorgegeven aan de betrokken pensioenuitvoerder of pensioenuitvoerders zodat deze partijen dit kunnen verwerken en toepassen.

  • Het ouderdomspensioen wordt gesplitst in plaats van verdeeld, een keuzemogelijkheid dat ook wel “conversie” genoemd wordt.

Conversie is een onvoorwaardelijke verdeling van het pensioen op het moment van scheiding. De constructie die hierbij gehanteerd wordt, is dat het ouderdomspensioen van de ex-partners wederzijds verdeeld wordt. Het gerechtigde pensioenbedrag van beide partners (dat is opgebouwd gedurende de huwelijksperiode) wordt met elkaar verrekend. Hierbij wordt dus niet alleen uitgegaan van de pensioenopbouw van de meest verdienende partner. In de Wet pensioenverdeling bij scheiding wordt dit als standaard keuze gezien en zullen de andere opties als afwijkende opties worden aangemerkt.

  • Er vindt geen verdeling plaats

Dit is een afspraak die schriftelijk in het echtscheidingsconvenant moet worden vastgelegd. Na ondertekening hiervan kan er geen aanspraak meer worden gedaan op een deel van het ouderdomspensioen van de ex-partner.

Het verschil tussen het verdelen en het splitsen van het pensioen bij scheiding

Zoals uit de bovenstaande weergave duidelijk is geworden, wordt er onderscheid gemaakt tussen het verdelen en het splitsen van het pensioen bij scheiding. Het verschil tussen een verdeling en een splitsing komt op de volgende manieren tot uiting:


Situatie bij het verdelen van het pensioen bij een scheiding

Het pensioenbedrag wordt uitgekeerd vanaf het moment dat de pensioenopbouwer hiervan besluit om gebruik te maken. Bij het overlijden van de ex-partner krijgt de andere partner ook het deel waar deze persoon recht op had uitgekeerd en krijgt hierdoor het volledige ouderdomspensioen.

Situatie bij het splitsen van het pensioen bij een scheiding 

De pensioenverstrekker brengt de verdeling van het ouderdomspensioen en het nabestaandenpensioen in kaart en zal nieuwe pensioenafspraken met de afzonderlijke ex-partners maken. De ex-partners hebben geen invloed op het moment dat de andere partner het bedrag uitgekeerd krijgt. Daarnaast heeft een eventueel overlijden van de ex-partner geen effect op het te ontvangen pensioenbedrag van de andere partner.

Verschillen tussen de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding en de Wet pensioenverdeling bij scheiding (2021)

De belangrijkste verschillen tussen de huidige Wet verevening pensioenrechten bij scheiding en de nieuwe Wet pensioenverdeling bij scheiding (van kracht vanaf 2021) hebben voornamelijk betrekking op de standaardisering van het converteren. In de nieuwe situatie wordt verevening (de voorwaardelijke verdeling bij pensioeningang) als uitzonderlijk beschouwd en conversie (onvoorwaardelijke verdeling op moment van scheiding) als situatie waar vanuit wordt gegaan.

Een andere duidelijke verandering heeft betrekking op het informeren van de pensioenuitvoerder. De huidige wet (verevening pensioenrechten bij scheiding) schrijft voor dat scheidende partners zelf de pensioenuitvoerder moeten informeren over de gemaakte onderlinge afspraken. De wet pensioenverdeling bij scheiding gaat automatisch uit van de standaard situatie. Als er een andere keuze wordt gemaakt moeten de scheidende partners dit binnen zes maanden na de officiële scheidingsdatum kenbaar maken aan de pensioeninstantie.

Voor de volledigheid is het goed te vermelden er zowel in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding als de Wet pensioenverdeling bij scheiding een financiële ondergrens is opgenomen. Bedragen onder deze grens komen niet in aanmerking voor verdeling. De ondergrens die gehanteerd wordt in de nieuwe wet ligt lager om meer pensioen te kunnen verdelen.

Persoonlijk advies over de gevolgen van een scheiding op het pensioen

De Mediators die aangesloten zijn bij het netwerk van Judex zijn gespecialiseerd op gebied van pensioenverdeling bij een scheiding. Uiteraard kunt u bij deze experts terecht voor persoonlijk advies over de gevolgen van een scheiding op het pensioen. Judex zorgt ervoor dat uw recht en uw expert samenkomen.