JustitiŽle Verkenningen

Uitgever Boom Juridische Uitgevers
Tijdschrift JustitiŽle Verkenningen
Datum 04-03-2013
Aflevering 1 Vrije wil en verantwoordelijkheid
RubriekVoorwoord
TitelVoorwoord
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 5
SamenvattingHet strafrecht heeft altijd veel te stellen gehad met het dogma van de vrije wilsbeschikking. In het Wetboek van Strafrecht van 1886 werd vermeld dat 'de mensch de heerschappij over zijn wil steeds behouden kan en moet, (en) zelfs onder de invloed van de hevigste gemoedsbewegingen zijn wil vrijelijk kan bepalen'.
Auteur(s)M. Scheepmaker , B. van Stokkom
Pagina5-9
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelWilsvrijheid en strafrechtelijke verantwoordelijkheid. Een rondgang langs fysicalisme, connectionisme en belichaamde cognitie.
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 10
SamenvattingDe wilsvrijheid wordt wel de meest intieme vorm van vrijheid genoemd (zie Mooij 2004, p. 94, 139). Zij heeft betrekking op de bij uitstek aan mensen toegedachte bekwaamheid om te reflecteren op de eigen wil. Het strafrechtelijke concept van de wilsvrijheid is analoog aan dat van de vůůr-juridische leefwereld:beide concepten duiden in de grond op de gedachte dat de mens beschikt over de principiŽle mogelijkheid om afstand te nemen van de situatie waarin hij zich bevindt, van de verlangens, wensen, overtuigingen die zich aan hem opdringen, en daarop vervolgens terug te buigen ofwel te reflecteren (Slors 2012, p. 123; Mooij 2012, p. 48, 135-138; Korsgaard 1996).
Auteur(s)F. de Jong
Pagina10-39
LinkVolledige tekst artikel (uu.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelWelke vrije wil heeft het strafrecht nodig? Over bewustzijn, brein en capaciteitsverantwoordelijkheid
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 40
SamenvattingDe laatste jaren wordt een interessante discussie gevoerd over de vrije wil en het strafrecht. Een aantal neurowetenschappers is namelijk van mening dat die vrije wil niet bestaat en dat daarom de strafrechtelijke verantwoordelijkheid op een illusie is gebaseerd.
Auteur(s)D. Roef
Pagina40-53
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelDe psychiater en toerekeningsvatbaarheid
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 54
SamenvattingDe vrije wil is een hot topic, zowel in publieke debat als in de wetenschap. Vooral de uitspraak van bekende neurowetenschappers als Swaab en Lamme, dat de vrije wil een 'illusie' is, roept veel discussie op, vooral met het oog op de mogelijke implicatie van deze visie voor de strafrechtelijke verantwoordelijkheid.
Auteur(s)G. Meynen
Pagina54-64
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelStrafrechtelijke verantwoordelijkheid en de neurowetenschappen
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 65
SamenvattingIn de afgelopen twintig jaar is belangrijke vooruitgang geboekt in ons inzicht in de structuur en werking van de hersenen. Dit is mogelijk geworden dankzij de ontwikkeling van krachtige nieuwe diagnostische beeldvormende technieken waarmee menselijke hersenen bij leven in de oorspronkelijke toestand kunnen worden onderzocht. Dit alles zonder gebruik te hoeven maken van schedelzagen, boren en scalpels.
Auteur(s)N. Vincent
Pagina65-77
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelData en interpretaties in de cognitieve neurowetenschap
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 78
SamenvattingDe cognitieve neurowetenschap (hierna: CN) bestudeert thema's waarvan er vele potentieel juridische relevantie hebben. CN is van grote invloed op discussies over de vrije wil en over de invloed van emoties op rationaliteit en redelijkheid. Er wordt vooruitgang geboekt in het steeds beter kunnen 'lezen' van mentale processen, zelfs in verband met intenties. Ook de mogelijkheid van neuronale leugendetectie en geheugendetectie trekt sterk de aandacht. Een relatief recent geÔntroduceerde mogelijkheid betreft de zogenoemde 'neuropredictie'.
Auteur(s)W.F.G. Haselager , F. Leonť , D.A.G. van Toor
Pagina78-89
LinkVolledige tekst artikel (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelActieve verantwoordelijkheid in het strafrecht. Naar een brede opvatting van 'recht doen'
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 90
SamenvattingHet debat over verantwoordelijkheid in het strafrecht heeft doorgaans een retrospectieve oriŽntatie: op grond van welke feiten kan al dan niet een mate van verwijtbaarheid worden bepaald. Bij de vraag welke straf moet worden opgelegd en welke route van straftenuitvoerlegging moet worden doorlopen, treedt de prospectieve verantwoordelijkheid naar voren: wat moet de dader doen?
Auteur(s)B.A.M. van Stokkom
Pagina90-105
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelStrafrecht en Verlichting. Over het karakter van een waarlijk verlicht strafrechtsysteem
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 121
SamenvattingIn deze rechtstheoretische bijdrage wordt stilgestaan bij de invloed die de Verlichting heeft gehad op de ontwikkeling van ons strafrecht. Aan de hand van het dialectische karakter van deze stroming en het verlichte mensbeeld wordt verhelderd dat een waarlijk verlicht strafrecht een strafrecht is waarin ruimte is voor zowel vergelding, wilsvrijheid en verantwoordelijkheid als preventie, causaal determinisme en gevaarlijkheid.
Auteur(s)J.A.A.C. Claessen
Pagina121-136
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelVrije wil en verantwoordelijkheid in de strafuitvoering
CiteertitelJV, jrg. , nr. 1 2013, p. 106
SamenvattingDe vrije wil en het daarmee samenhangende vermogen om verantwoordelijkheid te dragen voor gedrag dat in het verleden heeft plaatsgevonden staat in de fase van de schuldvaststelling en strafoplegging behoorlijk ter discussie, zo blijkt uit enkele andere bijdragen aan dit themanummer. Des te opvallender is het dat het begrip verantwoordelijkheid een centrale plaats inneemt in de plannen tot hervorming van de tenuitvoerlegging van de gevangenisstraf.
Auteur(s)M.M. Boone
Pagina106-120
LinkVolledige tekst tijdschriftnummer (wodc.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn