Nederlands Juristenblad

Uitgever Wolters Kluwer
Tijdschrift Nederlands Juristenblad
Datum 18-10-2020
Aflevering 35 De staat van het recht
RubriekKronieken
TitelKroniek van het vermogensrecht
CiteertitelNJB 2020/2394
SamenvattingOndanks de grote onrust die de wereld en Nederland nog steeds beheerst als gevolg van de corona-epidemie ging het leven ook gewoon door. Ook in het vermogensrecht. Jurisprudentie verscheen en er werden spraakmakende arresten gewezen, dissertaties, artikelen en boeken zagen het licht en ook de wetgever liet zich niet onbetuigd.
Auteur(s)T.H.M. van Wechem , J.G.J. Rinkes
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het algemeen bestuursrecht - Bestuursrecht in crisistijd: Awb doorstaat coronastresstest
CiteertitelNJB 2020/2395
SamenvattingDe corona-epidemie heeft geleid tot interessante juridische vraagstukken, die veel aandacht hebben gekregen en dat duurt nog voort. De aandacht voor responsief bestuursrecht houdt ook aan. Besluitvorming op basis van algoritmes heeft deze kroniekperiode tot veel denkwerk en publicaties geleid. Opnieuw werd zichtbaar dat de algemene beginselen van behoorlijk bestuur het bestuursrecht flexibel maken en er voor zorgen dat ons bestuursrecht ook op nieuwe ontwikkelingen kan worden toegepast. Er was het tweede ‘jaarverslag’ van de Commissie Rechtseenheid bestuursrecht en wetgeving over onder meer digitalisering bij de overheid en de inwerkingtreding van de Tijdelijke wet Groningen. Ook op het deelterrein van toezicht en handhaving liet de coronacrisis onmiddellijk sporen na op de rechtsontwikkeling.
Auteur(s)I.M. van der Heijden , J.P. Heinrich
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het straf(proces)recht
CiteertitelNJB 2020/2396
SamenvattingIn deze kroniekperiode wees de Hoge Raad instructieve arresten over specifieke delicten en wees hij op formeelrechtelijk gebied arresten ten faveure van de rechtsbescherming van verdachte. De wetgever zette ondertussen in op een verharding van het strafrechtregime. WODC-onderzoekers lieten zich daarentegen juist kritisch uit over de voorgestelde uitbreiding van het strafrechtelijk instrumentarium op diverse vlakken. Het EOM is nu officieel ingebed in ons strafrechtssysteem. Er is een nieuwe ‘tussenversie’ van het wetsvoorstel tot modernisering van strafvordering gepubliceerd. En last, but not least hebben de COVID-19-maatregelen geleid tot grote veranderingen in de rechtspraktijk. De nieuwe regelgeving doet vragen rijzen over de waarborg van grondrechten van de verdachte, maar biedt tegelijkertijd de mogelijkheid te experimenteren met digitaal rechtspreken.
Auteur(s)S.M.A. Lestrade
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het burgerlijk procesrecht
CiteertitelNJB 2020/2397
SamenvattingWe kijken terug op een jaar waarin Nederland op de proef is gesteld. Een jaar waarin maximale flexibiliteit werd verlangd van de rechtspraak en procespartijen. Een periode waarin het, ondanks het mislukken van KEI, binnen een maand mogelijk werd om digitaal processtukken in te dienen en zittingen te houden en deurwaarders de zogenaamde ‘corona-betekening’ introduceerden. Tegelijkertijd kunnen we ook terugkijken op een jaar waarin de Hoge Raad een aantal belangwekkende arresten heeft gewezen en langlopende wetgevingstrajecten ten einde zijn gekomen. Kortom, het is tijd voor de verslaglegging van een ongekend bewogen jaar in het burgerlijk procesrecht.
Auteur(s)M.H. de Boer , M.V.E.E. de Monchy
LinkVolledige tekst artikel (ysquare.nl)
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het constitutioneel recht - Constitutie in tijden van corona
CiteertitelNJB 2020/2398
SamenvattingIn deze jaarlijkse kroniek van het constitutionele recht kan de aanpak van de coronacrisis vanzelfsprekend niet ontbreken, zeker niet nu er op het moment van afronding van deze kroniek een tweede lockdown dreigt. De coronacrisis neemt daarom een centrale plaats in deze kroniek in, waarbij geldt dat het gaat om een momentopname.
Auteur(s)G. Boogaard , M.L. van Emmerik , G.J.A. Geertjes , L.F.M. Verhey
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het migratierecht
CiteertitelNJB 2020/2399
SamenvattingLezen van deze kroniek is geen opwekkende belevenis. Hij staat bol van de zorgwekkende ontwikkelingen met betrekking tot de regulering van de mobiliteit van vreemdelingen. De manier waarop Afrikanen en Aziaten worden weg gehouden bij de Europese buitengrenzen wordt steeds bruter, en de gêne daarvoor verdwijnt. Beleid vaart dermate scherp aan de wind dat (Europese) rechters het in afnemende mate beteugelen en de misstanden die daarop volgen blijken vervolgens aanleiding voor nieuwe aanscherpingen. Of het nu gaat om overlastgevende asielzoekers, openbare orde-kwesties bij onrechtmatig of langdurig rechtmatig verblijf, het verkorten van de asielprocedure, het afschaffen van de dwangsom terwijl de wachttijden in diezelfde asielprocedures nog altijd oplopen of de praktijken aan onze buitengrenzen om vreemdelingen tegen te houden of te laten wachten, telkens weer ligt de eenzijdige nadruk op strenger, minder, sneller en angstaanjagender.
Auteur(s)H. Battjes , E.R. Brouwer , A.M. Reneman , C.H. Slingenberg , T.P. Spijkerboer , M.C. Stronks , G. Cornelisse , E. Hilbrink , N. Ismaëli
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het personen- en familierecht
CiteertitelNJB 2020/2400
SamenvattingMet gebruikmaking van het instrument dat bekend staat als nudging worden scheidende partners ertoe aangezet hun pensioenrechten te verdelen op een wijze die door de regering optimaal wordt bevonden. Zo wordt in het dit najaar door de Tweede Kamer te behandelen wetsvoorstel over verdeling van pensioenrechten na echtscheiding of beëindiging van een geregistreerd partnerschap financiële onafhankelijkheid nagestreefd en krijgt de vrouw minder. De regering denkt na of samenwonende partners mogen opteren om aan het nieuwe systeem van pensioenverdeling deel te nemen. In een conceptwetsvoorstel dat in juni in consultatie werd gegeven wordt voorgesteld meer te doen om personen die door middel van zaaddonatie zijn geboren in staat te stellen hun afstammingsgegevens te achterhalen en worden overactieve zaaddonoren beteugeld. Donorkinderen krijgen het recht om informatie over hun halfbroers en -zusters op te vragen.
Auteur(s)C.J. Forder
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het belastingrecht
CiteertitelNJB 2020/2401
SamenvattingDe vitaliteit van het belastingrecht is opmerkelijk te noemen. Vrijwel dagelijks doen zich nieuwe ontwikkelingen voor. Dat is in tijden van crisis, die de mens talloze lessen in nederigheid zou kunnen bieden, niet anders, zij het dat in deze kroniek slechts enkele elementen van het fiscale crisisbeleid worden besproken, zoals de coronareserve, een nieuw verschijnsel, en de reductie van de belasting- en invorderingsrente. Ook passeren andere ontwikkelingen de revue, zoals de toeslagenaffaire, een brisante kwestie, die betrekking heeft op het functioneren van de fiscus. Een vaste waarde in deze jaarlijks verschijnende kroniek is de vermogensrendementsheffing. Maar ook andere heffingen, zoals de vennootschapsbelasting en de heffing van overdrachtsbelasting, krijgen aandacht. Rechtspraak op het terrein van het winstbegrip wordt eveneens besproken. Verder wordt een aspect van de zogenoemde tipgeverszaak behandeld en komt de mogelijkheid vergrijpboeten van medeplegers openbaar te maken ter sprake. Enkele vruchten van wetenschappelijke arbeid worden eveneens belicht.
Auteur(s)L.J.A. Pieterse
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het insolventierecht
CiteertitelNJB 2020/2402
SamenvattingOok in deze kroniekperiode is het (internationaal) insolventierecht en het faillissementsprocesrecht volop in ontwikkeling geweest. Naar alle waarschijnlijk zullen de economische gevolgen van de COVID-19 pandemie in Nederland sterk voelbaar zijn en bij een groot aantal ondernemingen tot betalingsproblemen leiden. Het is in dat licht goed dat de wetgever in de afgelopen periode van relatieve rust heeft doorgewerkt aan het wetgevingsprogramma Herijking Faillissementsrecht. De – naar alle waarschijnlijkheid – spoedige invoering van de WHOA geeft vertrouwen dat onnodige faillissementen kunnen worden voorkomen en ook voor schuldeisers een betere oplossing voorhanden komt dan in de huidige insolventieprocedures kan worden gevonden. Het belang van de Europese regelgeving voor het insolventierecht blijkt uit de toenemende mate waarin het HvJ EU wordt geroepen tot het beantwoorden van prejudiciële vragen. Verrekening in faillissement mocht zich ten slotte op bijzondere aandacht verheugen in de rechtspraak en de literatuur.
Auteur(s)J.J. van Hees , T.V.J. Bil
Artikel aanvragenVia Praktizijn
TitelKroniek van het sociaal recht
CiteertitelNJB 2020/2403
SamenvattingHet was me het kroniekjaar wel weer. Wat begon als een sprookje, met de Hoge Raad die op aangeven van A-G-Fee De Bock het slapende dienstverband wakker kuste, eindigde in een ware corona-nachtmerrie, die ook een grote arbeidsrechtelijke fall-out had. In deze bijdrage natuurlijk veel aandacht voor de wetgevingsproducten en de rechtspraak die corona op het terrein van het sociaal recht heeft uitgelokt. Maar daarnaast gaan de schrijvers, zoals te doen gebruikelijk, ook wat meer de diepte in, bij de bespreking van een aantal eminent belangrijke uitspraken van de Hoge Raad. Die hadden onder meer betrekking op de wijziging van arbeidsvoorwaarden – een onderwerp dat in deze economisch barre tijden natuurlijk vol in de aandacht staat –, op bedrog bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst, en op de mogelijkheid om arbeidsovereenkomsten deels te beëindigen. Ook de eerste ervaringen met de nieuwe ontslag-cumulatiegrond en de normalisering van de rechtspositie van ambtenaren blijven niet onbesproken.
Auteur(s)B. Barentsen , S.F. Sagel
Artikel aanvragenVia Praktizijn